|
Historie Rumpt |
|
·
Historie ·
Het Huis te Rumpt ·
Het geslacht
Van Scherpenzeel ·
Het verval ·
Omschrijving van het wapen ·
En verder ·
Inlichtingen Historie De historie van een dorp hangt vaak nauw samen
met de historie van een daar gewoond hebbend roemrucht geslacht, een bekende
familie, een kasteel of iets dergelijks. Daarvan is ook veelal weer het
'dorpswapen' afgeleid. Met andere woorden: bestudeer de herkomst van het
wapen en je vindt een rijke historie. Dat geldt ook voor Rumpt. Het Huis te Rumpt Reeds omstreeks het jaar 960 wordt Rumpt (als
Rumpst) vermeld in een lijst van bezittingen van de St. Maartenskerk te
Utrecht (Sloet, Oorkondenb., nr. 96). In de loop van de geschiedenis komen we
dit dorp ondermeer ook tegen onder benamingen als Rumede, Romde en Rumt. De
Heerlijkheid, die alleen het dorp Rumpt omvatte, schijnt evenals Gellicum
later te hebben behoord tot het Land van Arkel. In een oorkonde van 1 augustus 1341 wordt voor
het eerst melding gemaakt van het Huis te Rumpt. Door Ricoud van Heeswijk,
proost van St. Pieter te Utrecht werd aan Hertog Reinald opgedragen:
"mijn huys (ende) mijn hoffstadt te Roemde mit allen dien voirborchten,
graven, vesten ende tymmer, dat dair nu staet off namails staen sall, mit den
bongaerden, mit den wiere ende mit allen den lande, dat ick liggende heb
aldair te Roemde, butendijcx der Linghen waert, van den dorp te Roemde
nederwaert tot des abds land van sunte Marienwerde, dat beneden mynen huys
voirs gelegen is." Het geslacht Van Scherpenzeel Uiteindelijk komt het Huis te Rumpt op 10 mei
1550 in het bezit van Thomas van Scherpenseel (ook Scerpenzeel, later
Scherpenzeel). Sindsdien is dit geslacht vervolgens tot circa 1741 aan dit
huis en het dorp Rumpt verbonden geweest. Ook voor die tijd moet er echter een relatie
hebben bestaan. Het bewijs hiervan is tot op de dag van vandaag
nog overduidelijk aanwezig. Tussen de Grote en Kleine Wiel in de uiterwaard
langs de Molendijk waar vroeger het Huis te Rumpt heeft gestaan, staat nu nog
een hardstenen veldkruis, hoog 259 cm, met daarop een afbeelding van het
wapen van het geslacht Van Scherpenzeel en in gotische letters de tekst:
"Int Iaer MVcXXVII op sunte Severynsdach opt hof te remdt
blef doot Ot van Scerpenzeel lefft XXVI. Byt voer dye zyel om Gods wyl". Otto van Scherpenzeel, zoon van Carselis en Maria
van Zylen van Anholt, was jagermeester en richter van Arnhem en Veluwezoom.
Hij sneuvelde in de strijd tegen de Stichtsche krijgsbenden van zijn oom
bisschop Rudolf van Anholt, nadat deze het nabijgelegen Gellicum hadden
geplunderd. Het verval In het begin van de achttiende eeuw verkeerde het
Huis te Rumpt reeds in niet al te beste staat. Het behoorde toen officieel
toe aan ene Johan van Scherpenseel. Deze was echter zwakzinnig en daarom
gedroeg zijn jongere broer Erasmus zich als Heer van Rumpt en tekende ook als
"Erasmus van Scherpenzeel de Rumdt". Het huis werd destijds
verhuurd aan een boer Dirk Abrahamsz. Bogaert of Van den Boomgaert. Deze liet
wel wat herstelwerk verrichten, maar ook niet meer dan echt noodzakelijk was.
Erasmus van Scherpenseel stierf ongehuwd in 1716. In 1721 constateert een
tante Barbara van Scherpenseel "dat onsen innosenten neef (Johan), den
tegenwoordigen heer van Rumdt, van sijn inkomsten niet soude konnen
onderhouden worden en dat alle jaer meer vertert als sijn goederen
opbrenge". Droef was het dus gesteld met deze laatste Scherpenseel. Op
afbeeldingen uit die tijd zien we het adellijke huis al sterk in verval. In
1728 lag de helft ervan in puin. Bij de dood van Johan in 1741 kwam het in
bezit van diens neef Diederik Johan Heerman in wiens geslacht de gronden nog
vele jaren zijn gebleven. Het verval nam hand over hand toe, het trotse
bouwwerk bleek niet meer te redden en is niet meer herrezen. Omschrijving van het wapen Slechts het historische veldkruis met daarop het
familiewapen herinnert nog aan de band tussen het geslacht Van Scherpenzeel
en het dorp Rumpt. Dit familiewapen wordt algemeen als het wapen van Rumpt
beschouwd. De omschrijving luidt: in een blauw (lazuur) veld, zes zilveren
lelies, geplaatst 3-2-1. En verder De laatste jaren is de belangstelling voor
historisch onderzoek aanmerkelijk toegenomen. Dat heeft tot gevolg dat er ook
steeds meer wordt gepubliceerd. In relatie tot de historie van Rumpt willen
wij u wijzen op: ·
Deil
in oude ansichten, door Paul van Mook, Europese Bibliotheek Zaltbommel, 1974 ·
Rumpt
en Gellicum in oude ansichten, door Paul van Mook, Europese Bibliotheek
Zaltbommel, 1996 ·
De
Monumenten van Geschiedenis en Kunst in de provincie Gelderland ·
Sporen
in het landschap, door J.D.H. Harten, Uitgeverij Matrijs Utrecht, 1997 Onder de documentatie van Voorlichting bevindt
zich bij de gemeente Geldermalsen een boekwerkje met als titel 'Een onderzoek
naar de toestand van de landbouwers in Rumpt en Gellicum'. Het gaat hier om
een onderzoek in opdracht van de Stichting tot vermeerdering van de welvaart
in de West-Betuwe te Geldermalsen. Auteur: de heer D.H. Franssens van de
Landbouwhogeschool Wageningen, afd. Sociale en Economische Geografie, 1958. In de archieven van het Rijksarchief te Arnhem
bevinden zich o.a. stukken met betrekking tot het Huis Scherpenzeel 16e-20e
eeuw, Huis Rumpt 1372-1782, notariële archieven Rumpt 1811-1895, Dagelijkse
Heerlijkheid Rumpt 1650-1651. Over de dorpen Rumpt en Gellicum zijn enkele
historische fotoboekjes samengesteld door de bekende strreekhistoricus Paul
van Mook. Enkele boekjes zijn nog verkrijgbaar: ·
Rumpt
en Gellicum in oude ansichten - deel 1, tweede druk, anno 1998 ·
Rumpt
en Gellicum in oude ansichten - deel 2, eerste druk, anno 2000 Daarnaast vindt u over Rumpt ook nog informatie
in het boekwerkje: ·
Deil
in oude ansichten, deel 1, tweede druk, anno 1993 Meer informatie over Rumpt vindt u ook in
het streekarchief. Historische rondleiding Wilt u historisch Rumpt een keer op een andere
manier ontdekken? Dat kan. Meldt u aan voor een historische rondleiding die
wordt verzorgd door de heer P.A.P. van Mook, Kerkweg 2, 4155 BD Gellicum,
tel./fax (0345) 681 623. Inlichtingen Voorgaande toelichting is gebaseerd op ons
beschikbare informatie. Voor mogelijk aanvullende informatie over het wapen
of in het algemeen de historie van Rumpt houden wij ons aanbevolen. Werkeenheid Communicatie Geldermalsen |
